Cartref >

ARCHAEO-BLOG – PARC DINEFWR 2009
20 - 29 Gorffennaf

THE DAVID AND CHRISTOPHER LEWIS FOUNDATION

Tybir ers tro bod y Rhufeiniaid wedi bod yn bresennol ym Mharc Dinefwr ac o’i gwmpas ac, yn ystod arolwg geoffisegol yn 2003, fe gadarnhawyd bod dwy gaer Rufeinig yma. Cloddiwyd rhannau o'r caerau gan wirfoddolwyr a oedd yn gweithio gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed ym 2005. Mae darganfyddiadau eraill o ddarnau o grochenwaith, teils a brics Rhufeinig a godwyd o’r pridd mewn rhan ddiarffordd o'r parc ger 'Argae Creyrfa'r Gogledd', yn awgrymu y gallai fod adeilad Rhufeinig arall (baddondy, teml neu fila efallai) ar safle gerllaw.

Yn 2008, yn dilyn arolwg geoffisegol arall, archwiliwyd nifer o nodweddion diddorol ger Argae Creyrfa'r Gogledd yn cynnwys rhan o ffordd Rufeinig bosibl. Ar ddiwedd y gloddfa, datgelwyd haen o deils toi a siarcol Rhufeinig. Gallai'r darganfyddiad cyffrous hwn awgrymu bod adeilad sylweddol yno, ond cawsom ein rhwystro rhag cloddio ymhellach gan y tywydd ofnadwy a dyfnder y pridd uwchben y gweddillion.

Yr haf hwn, gyda chefnogaeth Sefydliad David a Christopher Lewis a'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, bydd Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed yn gweithio gyda gwirfoddolwyr unwaith eto gan barhau i archwilio'r safle cyfareddol hwn. Gobeithiwn y byddwn yn gwneud darganfyddiadau cyffrous.

Bydd y gloddfa'n rhedeg rhwng 20 Gorffennaf a Dydd Sadwrn 25 Gorffennaf. Cynhelir diwrnod agored ar Ddydd Sadwrn 25 Gorffennaf fel y gall ymwelwyr weld y cloddfeydd yn ystod teithiau tywys a fydd yn gadael Ty Newton (fel rhan o Wyl Archeoleg Prydain). Bydd cyfle hefyd i ymweld â'r cloddfeydd yn ystod y 'Daith Parc Ceirw’ arferol ar Ddydd Iau 23 Gorffennaf.


Arolwg geoffisegol yn dangos ffosydd cloddiad 2008 yn goch a'r ffosydd o 2009 yn wyrdd


Archaeo-blog Cloddiad 2008 (Saesneg yn unig)

 


Ffos 16 - lleolwyd uwchben ffordd Rhufeining bosibl

 


Ffos 15

 


Lleoliad Ffos 17

 

Dydd 1 - Dydd Gwener Gorffennaf 17

Blwyddyn arall, yr un tywydd - sef glaw. Palwyd ffosydd 15 a 16 gan beiriant. Yn anfodus roedd afon yn rhedeg drwy Ffos 17, y ffos fwyaf ac efallai yn ffos mwyaf diddorol. Mi geisiwn eto gyda'r ffos yma yfory.



Duncan Schlee yn astudio Ffos 14


Ian Atkinson, Trevor Jose a John Lee yn glanhau Ffos 15


Susan Stalinski, Kenza Barton, Matt Davies a Tony Coombe yn gweithio yn Ffos 16. Mae Susan yn penlinio ar y cerrig sydd yn rhan o'r trac 18fed neu 19fed ganrif


Anthony May yn Ffos 17

 

Dydd 2 - Dydd Llun 20 Gorffennaf

Ffos 14. Fe agorwyd hon ar ddydd Sadwrn pan oedd y tywydd llai gwlyb. Roedd yn llawn o ddwr erbyn Dydd Llun. Fe fyddwn yn hurio pwmp dwr Dydd Mawrth ond mae'r rhagolwg am rhagor o law trwm!

Ffos 15. Cafodd sawl ceuffos a gwter eu datguddio yn y ffos yma. Rydym ddim yn siwr eto beth yw eu oed na'u pwrpas.

Ffos 16. Fe glanhauwyd y ffos yma ac fe ddarganfyddwyd beth oedd yn edrych fel gwteri trac Rhufeining. Fe gredir fod y casgliad o gerrig ar y pen ddeheuol yn rhan o ffordd sy'n arwain i adeilad o'r 18fed neu 19fed ganrif a ddarganfyddwyd yn 2008.

Ffos 17. Ffos fach ar ben ffin gwaith pridd isel yw hon. Ni ddarganfyddwyd unrhyw beth o ddiddordeb.

 


Darlun o Kenza Barton yn pwmpio'r dwr allan o Ffos 14

Dydd 3 - Dydd Mawrth 21 Gorffennaf

Dydd gwlyb iawn. Roedd hi ddim yn bosib i gloddio ond fe bwmpiwyd y dwr allan o Ffos 14. Fe lanwodd lan unwaith eto!

 


Cysgodi o'r glaw trwm


Kenza Barton yn cloddio Ffos 14


...ac eto gyda dolen amffora o'r haen bric Rhufeinig


Deione Thurston yn cloddio sylfaen y wal bosib yn Ffos 15


Y wal hwyr yn Ffos 16 yn cael ei chloddio gan Susan Stalinski


Matt Davies yn un o'r gwteri ger ochr y trac yn Ffos 16

Dydd 4 - Dydd Mercher 22 Gorffennaf

Dydd gwlyb arall. Oherwydd fod y cawodydd yn troi i law trwm fe adawon y cloddio yn hwyr yn y prynhawn.

Yn Ffos 14 fe ddatgyddiwyd haen o fric a teil Rhufeining.

Yn Ffos 15 mae dwy gwter yn baralel ac efallai eu wedi bod un bob ochr i drac. Mae llinell a gerrig flat yno ac efallai bod rhain yn olion seiliad.

Rydym yn parhau i gloddio'r gwteri sy'n bosib yn rhan o drac Rhufeining yn Ffos 16. Mae beth roeddem yn meddwl oedd yn drac hwyr yn rhan ddeheuol y ffos yn edrych nawr fel wal sylweddol.

 


Tony Coombe a Matt Davies yn cloddio un o'r gwteri ochr-heol yn Ffos 16


Un o'r cwteri ochr-heol yn dangos ei siap 'V' miniog


Stephen Martin yn cloddio twll post wrth ochr un o'r cwteri ochr-heol yn Ffos 16


Susan Stalinski yn cofnodi y wal dyddiad hwyr yn Ffos 16


Kenza Barton a Ken Murphy yn cofnodi y toriad drwy Ffos 14. Mae'r bric a theil Rhufeining yn dod o'r haen uwch ben lefel y dwr

Dydd 5 - Dydd Iau 23 Gorffennaf

Dim ond tamaid o law heddiw! Cafodd gwaith da ei wneud ar bob ffos gyda toriadau wedi eu gwneud ar draws rhan fwyaf o'r nodweddion. Roedd yn bosib i bwmpio'r dwr allan o Ffos 14, clanhau y toriad a'i gofnodi. Mae'n glir fod y maint mawr o deil a bric Rhufeinig a defnydd adeiladu eraill, ddim yn ei safle gwreiddiol. Mae nhw wedi syrthio i fewn i'r 'dyffryn' a welwyd yn a ffos yma.

 

 

 



John Lee yn dal cylch carreg wedi tyllio o cwter yn ffos 15


Ffos 15 ar ol y glaw drychynllyd


Hubert Wilson yn arolygu Ffos 14

Dydd 6 - Dydd Gwener 24 Gorffennaf

Gorffennodd y cloddio yn gynnar yn y prynhawn oherwydd y glaw drychynllyd. Mae'r cwteri siap 'V' yn Ffos 15 yn debygol yn Rhufeinig ond ni ddarganfyddwyd unrhyw erthygl yno i'w dyddiadu. Mae cofnodio'r nodweddion yn parhau. Mae rhan fwyaf o'r nodweddion, heb law am y wal hwyr yn Ffos 14, yn dyddiadu o'r amser Rhufeining, ond fel yn ffos 15 nid oes llawer o dystiolaeth i ddyddio.

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]