Llyfrynnau

LLYFRYN NEWYDD AR ABERTEIFI

Mae Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed wedi cyhoeddi llyfryn â llawer o luniau ar hanes a thopograffi Aberteifi. Mae’r llyfryn ar gael gan yr Ymddiriedolaeth am £4.00 gan gynnwys postio a phecynnu.

Mae Aberteifi’n dathlu ei 900 mlwydd oed yn 2010. Mae’r llyfryn hwn yn adrodd stori datblygiad tref Aberteifi o’i chychwyn fel tref y gororau yn y Canol Oesoedd yn ystod y rhyfeloedd Eingl-Normanaidd/Cymreig, trwy gyfnod sefydlu ei llecynnau crefyddol a statws eiconaidd y castell ac fel cartref yr Arglwydd Rhys a man geni’r Eisteddfod, ymlaen hyd y dydd heddiw.

Heddiw mae’r dref yn parhau i newid a datblygu. Mae rheoli’r newid hwn yn her i gynllunwyr a thrigolion. Mae’n gofyn am gydbwysedd rhwng diogelu’r hanes sydd wedi rhoi cymeriad nodedig i Aberteifi a gofynion datblygu ar gyfer lles ei thrigolion yn y dyfodol.

Er mwyn wynebu’r her hon, mae Cyngor Sir Ceredigion (gyda chefnogaeth Ymddiriedolaeth Adeiladau Cadwraeth Cadwgan, y Loteri Genedlaethol ac arian Ewropeaidd) a Cadw wedi comisiynu Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed i baratoi arolwg hanesyddol manwl o’r dref er mwyn cynnig fframwaith ar gyfer datblygiad cynaliadwy yng nghanol y dre hanesyddol hon a helpu i sicrhau bod ei threftadaeth archaeolegol a hanesyddol yn ddiogel i’r dyfodol trwy ddangos gwerth y gorffennol fel ased ar gyfer y dyfodol.

Gydag ariannu ar y cyd gan Fenter Ysbryd y Mwynwyr a Chadw, mae Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed wedi cwblhau llyfryn rhad ac am ddim sy’n cyflwyno hanes y diwydiant mwyngloddio plwm yn ucheldir Ceredigion. Nod y llyfryn yw rhoi gwybod i gymunedau lleol, tirfeddianwyr ac ymwelwyr i’r ardal, am dreftadaeth cloddio metelau sy’n parhau yn yr ardal, yn cynnwys cyngor ynglyn ag amddiffyn a chadw safleoedd mwyngloddio, gwybodaeth am fannau i ymweld â nhw, sefydliadau treftadaeth fwyngloddio a ffynonellau o gyngor a chymorth pellach.

Is-lwythwch y llyfryn mewn ffurf PDF. (Yn agor mewn ffenestr newydd. Mae'r ffeil yn 3.7Mb o faint).

Cyhoeddwyd llyfryn lliw 32 tudalen sy’n adrodd stori Castell Caerfyrddin gyda'g arian Cyngor Sir Caerfyrddin. Mae’r llyfryn ar gael gan fân werthwyr yng Nghaerfyrddin.

Argraff yr arlunydd Neil Ludlow o Gaerfyrddin fel yr ymddangosai o bosib yng nghanol yr 1400au

Mae Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed wedi cyhoeddi llyfryn â llawer o luniau ar hanes a thopograffi Caerfyrddin. Mae’r llyfryn ar gael gan yr Ymddiriedolaeth am £4.00 gan gynnwys postio a phecynnu. Galwch alw ni ar 01558 823121 am gopi.

Argraffwyd y llyfryn hwn wedi i arolwg hanesyddol manwl o dref Caerfyrddin gael ei wneud a ymgymerwyd gan yr Ymddiriedolaeth ar ran Cyngor Sir Caerfyrddin a Cadw. Y nod oedd cynnig fframwaith ar gyfer datblygiad cynaliadwy o fewn amgylchedd hanesyddol y dref, a hefyd er mwyn cynorthwyo i ddiogelu dyfodol y dreftadaeth archaeolegol a hanesyddol na welir ei debyg yn unman arall.

Mae’r llyfryn dwyieithog yn tynnu sylw at dreftadaeth archaeolegol Caerfyrddin sydd mor gyfoethog. Mae’r teitl yn adlewyrchu’r ffaith fod pobl wedi bod yn byw yng Nghaerfyrddin ers i’r Rhufeiniaid ei meddiannu ar ddechrau’r 2il ganrif AD. Mae’r llyfryn yn disgrifio twf y ddau anheddiad canoloesol yr Hen Gaerfyrddin a’r Gaerfyrddin Newydd rhwng AD 1100 a 1500 a’r ehangu a welwyd wedi’r Oesoedd Canol yn 1500.

Mae’r llyfryn hefyd yn dangos sut y gellir defnyddio dogfennau a mapiau hanesyddol, tystiolaeth archaeolegol a’r cynllun stryd modern er mwyn gwella’r hyn rydym yn ei wybod am Gaerfyrddin yn y gorffennol. Mae hefyd yn ymddwyn fel rhyw fath o grynodeb hanesyddol o’r arolwg mwy manwl ac mae hefyd yn cynnwys gwybodaeth am ddarganfyddiadau archaeolegol diweddar yn y dref.

Mae’r llyfryn wedi derbyn cymorth grant gan Gyngor Sir Caerfyrddin a Cadw. Mae’n cynnwys nifer o ddarluniau lliw, yn cynnwys lluniau hanesyddol a ail-grewyd gan Neil Ludlow a ffotograffau gwreiddiol gan Ray Edgar.