English

Prosiect ymchwil cymunedol yw 'Chwilota'r Tywi!' a fydd yn archwilio'r prosesau a'r digwyddiadau hanesyddol a naturiol sydd wedi cyfrannu at dirwedd eithriadol dyffryn Tywi, trwy ymchwiliad hanesyddol, daearegol ac archaeolegol.

Mae Chwilota'r Tywi! yn rhan o'r cynllun Partneriaeth Tirwedd, Tywi Afon yr Oesoedd, a'i ddiben yw dathlu a gwella tirwedd dyffryn Tywi. Dros y ddwy flynedd nesaf, bydd gweithgareddau a digwyddiadau amrywiol yn cael eu cynnal yn nyffryn yr afon, rhwng Llangadog a Dryslwyn.

Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed fydd yn arwain Chwilota'r Tywi! gyda rhaglen o weithgareddau cydgysylltiol sy'n cynnwys ysgolion, grwpiau diddordeb lleol ac aelodau o'r cyhoedd i ddarganfod mwy am dirwedd dyffryn Tywi. Bydd y gweithgareddau hyn nid yn unig yn gyfle unigryw i wirfoddolwyr archwilio ac ymchwilio i ddyffryn Tywi, ond byddant hefyd yn gyfle i ddysgu sgiliau newydd mewn ymchwil a thechnegau arolwg. Os hoffech gymryd rhan yn unrhyw un o'r gweithgareddau hyn, neu gael gwybod am y prosiect, cysylltwch ag Alice Pyper.

Dyddiadur Cloddiad Wernfawr 2010

 

Mae'r gweithgareddau canlynol wedi'u cynllunio ar gyfer 2009:

Ditectifs Tai I

Faint ydych chi’n gwybod am eich cartref? Beth yw ei hanes? Pryd yr adeiladwyd ac o beth? Ydy e wedi newid o gwbwl?

Dysgwch sut i ateb y cwestiynau yma a mwy wrth ymuno â’n prosiect Ditectifs Tai. Yma fedrwch ddysgu recordio sylfaenol o adeiladau a ffyrdd sut i ddod o hyd i ddata hanesyddol bydd yn eich arwain at ddarganfod hanes eich cartref.

 

Ditectifs Tai II

Yn dilyn y recordio sylfaenol o adeiladau gwnaethpwyd yn Ditectifs Tai I byddwch nawr yn cael y cyfle i ymgymryd â recordio adeiladau yn fanylach mewn safleoedd dethol.

Bydd pump adeilad hanesyddol yn cael eu dewis o’r ardal dan sylw a byddant yn cael eu harchwilio mewn mwy o fanylder er mwyn ceisio darganfod eu ffynonellau a datblygiad.

 

 

 

Teithio trwy amser – Ffyrdd Cyfathrebiad trwy’r Dyffryn


Astudiaeth o deithio tuag at a thrwy Dyffryn Tywi, o heolydd Rhufeinig at reilffyrdd. Bydd y ffyrdd hanesyddol yma yn cael eu holrhain wrth edrych ar y dirwedd fodern tra’n edrych ar eu heffaith ar gymeriad y dyffryn a gwella ein dealltwriaeth o’r ardal maent yn croesi a chysylltu.

Byddwn yn edrych ar beth sy’n dal i fodoli, recordio nodweddion megis cerrig milltir a mannau croesi afonydd a dadansoddi adroddiadau hanesyddol teithwyr trwy’r dyffryn.

 

Rhyfel yn y Dyffryn


Dyma gyfle i ddarganfod effaith rhyfela ar Ddyffryn Tywi, o adnabod safleoedd brwydrau hanesyddol at astudio tystiolaeth o’r Rhyfel Byd Cyntaf ac Ail.

Bydd cofnodion ysgrifenedig yn ogystal â lluniau ffotograffig a rhai wedi eu harlunio yn cael eu coladu o unrhyw nodweddion sy’n dal yn bodoli, fel llochesau cyrch awyr neu wersylloedd carcharor rhyfel.

Oes gennych chi stori i’w dweud? Bydd adroddiadau llafar am fywyd yn y dyffryn yn ystod y ddau ryfel byd yn cael eu casglu.

 

Arolwg Daearegol/Geomorffegol


Sut oedd Dyffryn Tywi wedi ei greu? Sut mae’r cynefin a’r rhywogaeth wedi newid? Sut mae’r afon wedi ymateb i’r newid amgylcheddol, sut mae ei llwybr wedi newid dros amser a pham mae’n gorlifo? Dyma rhai o’r cwestiynau bydd yn cael eu hateb gyda chyfres o arolygon wedi’u hanelu at ailgreu cynefin hynafol y dyffryn.

Bydd wyth safle astudiaeth gwahanol yn cael eu canfod wrth arolwg geoffisegol tu fewn yr ardal dan sylw. Lleolwyd y safleoedd yma ar hen sianeli afonydd ac ynysoedd a bydd samplau yn cael eu cymryd ar gyfer dadansoddiad manwl.

 

Synhwyro’r Gorffennol – Arolwg Geoffisegol Archaeolegol

Helpwch ni archwilio anheddiad cynhanesyddol yn Nyffryn Tywi a sut wnaeth ddylanwadu ar batrymau anheddiad diweddarach.

Bydd dau loc cynhanesyddol a nodweddion cysylltiedig a welon yn ystod prosiect llinell biben nwy 2007 yn cael eu harchwilio er mwyn darganfod ymestyniad llawn yr archaeoleg dan ddaear.

 

Dibriddio’r gorffennol – Prif Gloddiad Archaeolegol

 

Fel rhan o Chwilota’r Tywi! hoffem gynnig cyfle i chi ymuno â ni ar fferm Wernfawr. Yn dilyn ein cloddiadau gwerthuso o Hydref llynedd, ry’n ni’n ymestyn ein ymchwiliadau i weld os medrwn ddarganod hanes y fferm a pha weithgareddau yr ymgymeron nhw yno.
Beth fedrwn ni ddarganfod am fywyd ar fferm wledig?

Bydd cyfranogwyr yn helpu cloddio a recordio safle anghyfannedd wrth ddefnyddio cloddiad archaeolegol a sgiliau recordio.

Bydd y cloddiad yn digwydd rhwng Ebrill 13eg a Mai 3ydd 2010.
Os hoffech gymryd rhan cysylltwch ag Alice Pyper neu Hazel Williams 01558 823121. a.pyper@dyfedarchaeology.org.uk

 

 

 

 

Dewch i ymuno â ni yn 'Chwilota'r Tywi!'

Ffoniwch 01558 823131 neu ebost a.pyper@dyfedarchaeology.org.uk

 

Digwyddiadau yn ystod 2009


 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]